තෙවැනි ලොව රටවල කෘෂිකර්මාන්තයේ අර්බුදය: 

අභ්‍යන්තර දුර්වලතා පමණක්ද, ගෝලීය ආර්ථික පද්ධතියේ ප්‍රතිඵලයක්ද?

විසිඑක්වන සියවසේ තාක්ෂණික හා ආර්ථික ප්‍රගතිය පිළිබඳ විශාල කතාබහක් පවතින නමුත්, ලෝකයේ බිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවගේ ආහාර සුරක්ෂිතතාව තවමත් රඳා පවතින්නේ කෘෂිකර්මාන්තය මතය. විශේෂයෙන්ම සංවර්ධනය වෙමින් පවතින හෙවත් තෙවැනි ලොව රටවල කෘෂිකර්මාන්තය ආර්ථික වර්ධනයේ මූලික අංශයක් පමණක් නොව, ග්‍රාමීය සමාජ ව්‍යුහය, රැකියා, සංස්කෘතිය, සහ දේශපාලන ස්ථාවරත්වය පවා තීරණය කරන ක්ෂේත්‍රයකි. එහෙත් අද වන විට මෙම කෘෂිකාර්මික පද්ධතිය ගැඹුරු ව්‍යුහාත්මක අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටී. සාමාන්‍යයෙන් මෙම අර්බුදය ගොවීන්ගේ අකාර්යක්ෂමතාව, රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති අසාර්ථකත්වය හෝ දේශගුණික විපර්යාස වැනි හේතු මත පැහැදිලි කිරීමට උත්සාහ කළද, එය ප්‍රමාණවත් විග්‍රහයක් නොවේ. මෙම ලිපියේ මූලික තර්කය වන්නේ තෙවැනි ලොව කෘෂිකර්මාන්තයේ අර්බුදය දේශීය සාධකවල ප්‍රතිඵලයක් පමණක් ම නොව, ගෝලීය ධනවාදී ආර්ථික පද්ධතිය, නව ලිබරල් ප්‍රතිපත්ති, වෙළඳපොළ මෙහෙයුම්, සහ ජාත්‍යන්තර බල සම්බන්ධතා සමඟ ගැඹුරින් බැඳී ඇති දේශපාලන ආර්ථික ගැටලුවක් බවයි (Amin, 1976; McMichael, 2013).

එනම් කෘෂිකර්මාන්තය තවමත් තෙවැනි ලොව හෙවත් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ආර්ථිකයේ මූලික පදනමකි. මෙම රටවල ජනගහනයෙන් සැලකිය යුතු පිරිසක් තම ජීවනෝපාය සඳහා කෘෂිකර්මාන්තය මත රඳා පවතින අතර, ආහාර සුරක්ෂිතතාව, ග්‍රාමීය සංවර්ධනය, රැකියා අවස්ථා, සහ විදේශ විනිමය ඉපැයීමේදීද මෙම අංශය අත්‍යවශ්‍ය කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි (Todaro & Smith, 2021). එහෙත් වර්තමානය වන විට තෙවැනි ලොව රටවල කෘෂිකර්මාන්තය ගැඹුරු ආර්ථික, සමාජීය, පාරිසරික සහ දේශපාලනික අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටී. මෙම අර්බුදය දේශීය හේතු පමණක් නොව, ගෝලීය ආර්ථික හා දේශපාලන පද්ධතිවල බලපෑම් සමඟද සම්බන්ධ වී ඇති බහුමානික අර්බුදයක් ලෙස හඳුනාගත යුතුය (Amin, 1976; Wallerstein, 2004).

කෘෂිකාර්මික අර්බුදයේ මූලික හේතුවක් වන්නේ ගොවීන් මුහුණ දෙන ආර්ථික දුෂ්කරතාය. බොහෝ කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ගොවීන්ට නිෂ්පාදන වියදම් නිරන්තරයෙන් ඉහළ යන අතර, තම නිෂ්පාදන සඳහා සාධාරණ මිලක් ලබා ගැනීමට නොහැකි තත්ත්වයක් පවතී. අතරමැදියන්ගේ බලපෑම, වෙළඳපොළේ මිල උච්චාවචනයන් සහ ණය බර හේතුවෙන් ගොවීන්ගේ ආදායම අස්ථාවර වී තිබේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ගොවිතැන ලාභදායී වෘත්තියක් නොව, අවදානම් සහිත ජීවනෝපායක් බවට පත්ව ඇත (Ellis, 2000).

ඉඩම් ව්‍යුහයද මෙම අර්බුදයේ තවත් වැදගත් සාධකයකි. ජනගහනය වැඩිවීමත් සමඟ ගොවි ඉඩම් කුඩා කොටස්වලට බෙදී යාම, නීත්‍යානුකූල ඉඩම් හිමිකම් පිළිබඳ ගැටලු, සහ ඇතැම් රටවල විශාල ඉඩම් හිමිකාරිත්ව පද්ධති පැවතීම නිසා කාර්යක්ෂම කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනයට බාධා ඇති වී තිබේ (De Janvry, 1981). ලංකාවේ සුලු වාරිමාර්ග ගොවිතැන, සහ කලාපීය ගොවි ජනපද මේ වන විට මුහුණ දෙන ඉඩම් ගැටලුව පළමු දෙවන සහ තෙවැනි පරම්පරාද මහත් පීඩාවකට සහ අසරණ භාවයකට පත් කොට තිබීම අපගේ ව්මසුම් ඇස යොමුවිය යුතු යෝග්‍යතම නිදසුනකි. එසේම විකිණීමට වී ඇති ගොවීන් සේම විකිණීමට වී නැති ගොවීන් ගැනද අපගේ අවධානය යොමු විය යුතුය.  

තාක්ෂණික පසුබෑම තවත් ප්‍රධාන අභියෝගයකි. නවීන යන්ත්‍රෝපකරණ, උසස් බීජ, වාරිමාර්ග පහසුකම්, පර්යේෂණ, කෘෂිකාර්මික ව්‍යාප්ති සේවා වෙත ප්‍රවේශය සීමිත වීම, සහ පසු අස්වනු තාක්ෂනය, සහ තොග කල්තබා ගැනීමේ තාක්ෂනය හා පහසුකම්වල  සීමිත බව නිසා බොහෝ රටවල ඵලදායීතාව පහළ මට්ටමක පවතී. තරුණ පරපුර ගොවිතැනෙන් ඉවත්ව නාගරික රැකියාවන් වෙත යොමු වීමද කෘෂිකාර්මික ශ්‍රම බලකාය දුර්වල කරයි (World Bank, 2007). මෙරට ලොකු ලුණු ගොවීන් අල ගොවීන් සහ එළවලු ගොවීන් මුහුණදෙන අතිශයින්ම දුෂ්කර ගැටළු පසුබිමේ ඇත්තේ එකී කාරණාය.

කෙසේ වෙතත්, මෙම ගැටලු දේශීය සාධකවලට පමණක් සීමා නොවේ. ගෝලීයකරණයත් සමඟ කෘෂිකාර්මික වෙළඳපොළ ලෝක වෙළඳපොළ සමඟ සම්බන්ධ වූ අතර, දේශීය ගොවීන්ට ජාත්‍යන්තර මිල තරඟයට මුහුණ දීමට සිදු විය. සංවර්ධිත රටවල ඉහළ තාක්ෂණයෙන් සහ රාජ්‍ය සහනාධාරයෙන් නිෂ්පාදනය කරන භාණ්ඩ සමඟ තරඟ කිරීම තෙවැනි ලොව රටවල ගොවීන්ට අතිශය දුෂ්කර විය (McMichael, 2013). ගෝලීය උතුරේ රටවල කෘෂිකර්මයේ සහ ගොවීන්ගේ සමෘද්ධිය රඳා පවතින්නේ කෘෂි වෙළඳපොළ ගෝලීය ආධිපත්‍යය මුළුමනින්ම එමරටවල් සතු බැවිනි. 

එසේම 1980 දශකයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආයතන විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද ව්‍යුහාත්මක ගැලපුම් වැඩසටහන් මඟින් රාජ්‍ය සහනාධාර අඩු කිරීම, වෙළඳපොළ ලිබරල්කරණය සහ රාජ්‍ය මැදිහත්වීම සීමා කිරීම සිදු විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කුඩා ගොවීන්ගේ ආරක්ෂාව දුර්වල වූ අතර කෘෂිකාර්මික අසමානතාව තවත් වර්ධනය විය (Stiglitz, 2002). ලංකාවේ කුඩා පරිමාණ වාරිමාර්ග කෘෂිකර්මය සහ එහි ගොවීන් කුඩා පරිමාණ තේ රබර් පොල් ගම්මිරිස් සහ එළවලු ගොවීන් අනාරක්ෂිත වී ඇත්තේ පවුල් නොව පරම්පරා පිටින්ය. තවද, සංවර්ධිත රටවල් තම ගොවීන්ට විශාල කෘෂිකාර්මික සහනාධාර ලබා දෙන අතර, ඒ හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන අඩු මිලට ලෝක වෙළඳපොළට පැමිණේ. මෙවැනි අසමාන වෙළඳ තත්ත්වයන් තුළ තෙවැනි ලොව රටවල ගොවීන්ට සාධාරණ තරඟයක් ලබා ගැනීම අපහසු වේ (Chang, 2008). එසේම බීජ, පොහොර, සහ කෘෂි රසායන වෙළඳපොළ බහුජාතික සමාගම් කිහිපයක් විසින් පාලනය කිරීම හේතුවෙන් ගොවීන්ගේ නිෂ්පාදන වියදම් ඉහළ යන අතර, කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය වෙළඳපොළ මත අධික ලෙස රඳා පවතී (McMichael, 2013).

මේ අතර, දේශගුණික විපර්යාස කෘෂිකර්මාන්තයට ඇති කරන බලපෑමද බරපතළය. නියඟ, ගංවතුර, නාය යෑම්, අධික උෂ්ණත්වය, වැසි රටාවේ වෙනස්වීම්, සහ පළිබෝධ ව්‍යාප්තිය හේතුවෙන් කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනයට දැඩි බලපෑම් එල්ල වේ. මෙම තත්ත්වයන්ට මුහුණ දීම සඳහා අවශ්‍ය මූල්‍ය හා තාක්ෂණික හැකියාව බොහෝ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට නොමැත (IPCC, 2023). එසේම එවැනි ව්‍යසන කල් ඇතිව දැනගෙන ඒවායින් වන හානි අවම කරගැනීමේ හෝ යන දෙකම අරබයා වූ තාක්ෂනය ලංකාව වැනි තෙවැනි ලොව රටවල් සතුව නැත. එසේම එවැනි දියුණු උපායමාර්ග සකස්කර ගැනීම සඳහා වූ දේශපාලන, සහ ආණ්ඩුකරණ අධිෂ්ඨානය ද අප රට සතුව නැත. එබැවින් ඒ සඳහා වන ප්‍රතිපත්තිමය අවකාශයක් ද නිර්මාණය වී නැත. 

තෙවැනි ලොව කෘෂිකර්මාන්තය පිළිබඳ විග්‍රහයේදී බහුලව සිදුවන වැරැද්දක් වන්නේ ගැටලුව “ගොවියාගේ ගැටලුව” ලෙස පමණක් කියවීමයි. එහෙත් දේශපාලන ආර්ථික ප්‍රවේශයකින් බලන විට පෙනී යනුයේ ගොවියා ක්‍රියා කරන්නේ ගෝලීය ආර්ථික ව්‍යුහයක් තුළ බවයි. ඔහුගේ නිෂ්පාදන වියදම, වෙළඳපොළ මිල, ආනයන තරඟය, ණය ලබාගැනීමේ හැකියාව, සහ ජීවනෝපාය තීරණය වන්නේ දේශීය වෙළඳපොළෙන් පමණක් නොව, ගෝලීය වෙළඳ රටා, මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති සහ බහුජාතික ආයතනවල බලපෑම් මඟිනි. එබැවින් තෙවැනි ලොව කෘෂිකර්මාන්තයේ අර්බුදය තේරුම් ගැනීමට නම්, රටේ ගොවිබිමෙන් ගොවියාගෙන් ඔබ්බට ගොස් ගෝලීය දේශපාලන ආර්ථිකය කියවිය යුතුය. එවිට, තෙවැනි ලොව රටවල කෘෂිකර්මාන්තයේ අර්බුදය දේශීය දුර්වලතා පමණක් නොව, ගෝලීය ආර්ථික පද්ධතියේ අසමාන බල සම්බන්ධතා, වෙළඳ නීති, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආයතනවල ප්‍රතිපත්ති සහ දේශගුණික විපර්යාසයන්ගේ ඒකාබද්ධ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පෙනී යනු ඇත. එබැවින් විසඳුම්ද ජාතික ප්‍රතිපත්ති පමණක් නොව, ජාත්‍යන්තර වෙළඳ සාධාරණත්වය, තිරසාර කෘෂිකර්මාන්තය, දේශගුණික අනුවර්තනය සහ ගොවීන්ගේ ආර්ථික සවිබල ගැන්වීම යන අංශ එකවර සලකා බැලිය යුතුය. නමුත් එවැනි ගෝලීය සන්දර්භයක් තුළ වුවත් ගොවිතැන සහ ගොවියා පිලිබඳ නිසි අවධානයක් සහ කළමනාකාරී උපායමාර්ගික ප්‍රතිපත්තිමය එළඹුම් මගින් බොහෝ දුරට හානි සහ පීඩා අවම කළ හැකිබව මගේ අදහසය. එය දේශපාලනයේ සහ ආණ්ඩුකරණයේ ප්‍රමුඛ කටයුත්තක් විය යුතුමය. 

විමර්ශන:

Amin, S. (1976). Unequal Development: An Essay on the Social Formations of Peripheral Capitalism. Monthly Review Press.

Chang, H.-J. (2008). Bad Samaritans: The Myth of Free Trade and the Secret History of Capitalism. Bloomsbury Press.

De Janvry, A. (1981). The Agrarian Question and Reformism in Latin America. Johns Hopkins University Press.

Ellis, F. (2000). Rural Livelihoods and Diversity in Developing Countries. Oxford University Press.

IPCC. (2023). Climate Change 2023: Synthesis Report. Intergovernmental Panel on Climate Change.

McMichael, P. (2013). Food Regimes and Agrarian Questions. Fernwood Publishing.

Stiglitz, J. E. (2002). Globalization and Its Discontents. W. W. Norton.

Todaro, M. P., & Smith, S. C. (2021). Economic Development (13th ed.). Pearson.

Wallerstein, I. (2004). World-Systems Analysis: An Introduction. Duke University Press.

World Bank. (2007). World Development Report 2008: Agriculture for Development. World Bank.