නීතියෙන් ම ත්‍රස්තවාදය අවසන් කළ හැකිද? බැලූ බැල්මට පිළිතුර ඔව් ලෙස පෙනෙන්නට පුළුවන. ත්‍රස්තවාදයට මුහුණ දෙන රාජ්‍යයකට ත්‍රස්තවාදී වැරදි නිර්වචනය කරන, විමර්ශන, සහ අත්අඩංගුවට ගැනීමට බලය පවරන, නඩු පැවරීමට පහසුකම් සපයන සහ සුදුසු දඬුවම් නියම කරන නීති තිබිය යුතුය. නීතිමය රාමුවක් නොමැතිව, රාජ්‍යයට සංවිධානාත්මක දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වයට ප්‍රතිචාර දැක්වීමට ඇත්තේ සීමිත ධාරිතාවකි. කෙසේ වෙතත්, ගැඹුරු ප්‍රශ්නය වන්නේ නීති සම්පාදනයෙන්ම ත්‍රස්තවාදය අවසන් කළ හැකිද යන්නයි. දේශපාලන හා සමාජ විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටිකෝණයකින්, පිළිතුර වඩාත් සංකීර්ණයි. නීතියට ත්‍රස්තවාදය අපරාධකරණය කිරීමට, වැළැක්වීමට, බාධා කිරීමට, සහ දඬුවම් කිරීමට හැකිය, නමුත් ප්‍රමුඛ ගැටලුව වනුයේ නීතියට පමණක් ත්‍රස්තවාදය මතුවිය හැකි දේශපාලන, සමාජීය, මානසික, සහ ආයතනික තත්වයන් තුරන් කළ හැකි ද යන්නය.

1977 බලයට පත්ව මැතිවරණ ජයග්‍රහණයෙන් දින කීපයක් නොව සති මාස ගණනාවක් විවිධාකාරයෙන් ආණ්ඩු ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ ත්‍රස්තය මුදාහැරී එජාප ආණ්ඩුව විසින් ගෙන ආ 1979  අංක 48 දරන ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ (තාවකාලික විධිවිධාන) පනත (PTA) දිගු ඉතිහාසයකට හිමිකම් දරන්නකි. එවක ආණ්ඩුවට පිටින් වර්ධනය වන සටන්කාමී ප්‍රචණ්ඩත්වයේ සන්දර්භය තුළ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත හඳුන්වා දෙන ලද අතර පසුව එය රාජ්‍යයේ ත්‍රස්ත විරෝධී රාමුවේ කේන්ද්‍රීය අංගයක් බවට පත්විය. එහි ඉතිහාසය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුකරණයේ මූලික උභතෝකෝටිකයක් නිරූපණය කරයි: නීතියේ ආධිපත්‍යය, මානව හිමිකම් සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී යුක්තියුක්තභාවය අඩපණ කිරීමට සුවිශේෂී ආරක්ෂක බලතලවලට ඉඩ නොදී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයක් පුරවැසියන් ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කරන්නේ කෙසේද යන්න එකී උභතෝකෝටිකය වේ.

මෙම ලිපියේ තර්කය නම් ත්‍රස්තවාදය හුදෙක් අපරාධ-නීතිමය ගැටලුවක් ලෙස නොව බහුමාන දේශපාලන සංසිද්ධියක් ලෙස තේරුම් ගත යුතු බවයි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ඵලදායී හා තිරසාර ත්‍රස්ත විරෝධී ක්‍රියාවක් සඳහා නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම, දේශපාලන ඇතුළත්කරණය, ගැටුම් නිරාකරණය, ශිෂ්ටසම්පන්න සමාජ සංවර්ධනය, වගකිවයුතු ආයතන, සහ මානව හිමිකම් සඳහා ගරු කිරීම යන සංකලනයක් අවශ්‍ය වේ.

ත්‍රස්තවාදය මැඩපැවැත්වීමේ මෙවලමක් ලෙස නීතිය

ත්‍රස්ත විරෝධී නීතියේ පළමු කාර්යය අනිවාර්යයෙන්ම බලහත්කාරයයි. දේශපාලන අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා ත්‍රස්තවාදී සංවිධාන ප්‍රචණ්ඩත්වය, තර්ජන සහ බිය ගැන්වීම් භාවිතා කරයි. එබැවින්, ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාකාරකම් විමර්ශනය කිරීමට, සැකකරුවන් අත්අඩංගුවට ගැනීමට, සාක්ෂි රැස් කිරීමට, වැරදිකරුවන්ට නඩු පැවරීමට සහ විභව වින්දිතයින් ආරක්ෂා කිරීමට රාජ්‍යයට නීතිමය බලය අවශ්‍ය වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත මෙම කාර්යය නිරූපණය කරයි. අනෙකුත් බලතල අතර, 6 වන වගන්තිය ඓතිහාසිකව නිශ්චිත පොලිස් නිලධාරීන්ට වරෙන්තුවක් නොමැතිව පුද්ගලයින් අත්අඩංගුවට ගැනීමට සහ නීති විරෝධී ක්‍රියාකාරකම් සමඟ සම්බන්ධ වීමට හේතු වූ පරිශ්‍ර, පුද්ගලයින්, සහ ඇතැම් වාහන සෝදිසි කිරීමට බලය පවරන ලදී. පනත මගින් සුවිශේෂී රඳවා ගැනීමේ බලතල ද ස්ථාපිත කරන ලදී. මුල් රාමුව දීර්ඝ කාලයක් රඳවා තබා ගැනීමට අවසර දුන් අතර, 2022 සංශෝධනය මඟින් 9 වන වගන්තියේ දක්වා ඇති උපරිම කාලය මාස දහඅට සිට මාස දොළහ දක්වා අඩු කළ අතර මහේස්ත්‍රාත්වරුන් සහ ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසම සම්බන්ධ අතිරේක ආරක්ෂණ විධිවිධාන හඳුන්වා දෙන ලදී.

ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව නීතිය වැදගත් වන්නේ මන්දැයි මෙම විධිවිධාන මගින් පෙන්නුම් කෙරේ. ත්‍රස්තවාදය යනු සාමාන්‍ය අපරාධ ක්‍රියා පටිපාටි හරහා ආමන්ත්‍රණය කිරීමට අපහසු විය හැකි ක්‍රියාකාරකම් ය. පුද්ගලයන් ප්‍රචණ්ඩකාරී ප්‍රහාර සැලසුම් කරන විට හෝ සිදු කරන විට රාජ්‍යයකට සාමාන්‍ය නීති මත විශ්වාසය තැබිය නොහැක. කෙසේ වෙතත්, මෙයින් තහවුරු වන්නේ ත්‍රස්තවාදය මැඩපැවැත්වීම සඳහා නීතිය අවශ්‍ය බව පමණි. නමුත් ත්‍රස්තවාදය අවසන් කිරීමට නීතිය ප්‍රමාණවත් බව එයින් ප්‍රකාශ නොවේ.

ත්‍රස්තවාදය දේශපාලන හා සමාජීය සංසිද්ධියක් ලෙස

ත්‍රස්තවාදය යනු හුදෙක් පුද්ගල අපරාධ ක්‍රියාවක් නොවේ. බොහෝ අවස්ථාවලදී එය දේශපාලන අරමුණු සහ සාමූහික ගැටුම් සමඟ සම්බන්ධ වී පවතී. මාර්තා ක්‍රෙන්ෂෝ (Martha Crenshaw) ගේ බලපෑම් සහගත විශ්ලේෂණය මගින් අවධාරණය කරන්නේ, ත්‍රස්තවාදය තනි පැහැදිලි කිරීමක් හරහා නොව එහි දේශපාලන, සංවිධානාත්මක, සහ සන්දර්භීය හේතු ඔස්සේ අධ්‍යයනය කළ යුතු බවයි. ත්‍රස්තවාදී ප්‍රචණ්ඩත්වය දේශපාලන පණිවිඩයක් සන්නිවේදනය කිරීමේ මාධ්‍යයක් ලෙස ක්‍රියා කළ හැකි අතර, ත්‍රස්තවාදී සංවිධානවලට අනුබල දෙන අභිප්‍රේරණයන් සහ තත්වයන් එක් එක් අවස්ථාව අනුව වෙනස් වන බව ක්‍රෙන්ෂෝ පෙන්වා දී ඇත (Crenshaw, 1981). මෙම අවබෝධය ත්‍රස්තවාදය මර්දනය කිරීමේ ප්‍රතිපත්ති සඳහා මුලධාර්මික සහ දාර්ශනික වශයෙන් වැදගත් බලපෑමක් ඇති කරයි. ත්‍රස්තවාදයට දේශපාලන හා සමාජීය මානයන් පවතී නම්, ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා අපරාධ ලෙස නම් කිරීම මගින් විසඳෙන්නේ ගැටලුවේ එක් කොටසක් පමණි.

එක්සත් ජාතීන්ගේ ගෝලීය ත්‍රස්තවාද මර්දන උපායමාර්ගය මෙම වෙනස පැහැදිලිව හඳුනා ගනී. එහි පළමු කුළුණ ත්‍රස්තවාදය ව්‍යාප්ත වීමට හිතකර කොන්දේසි පිළිබඳව අවධානය යොමු කරන අතර, දෙවැන්න ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීම සහ ඊට එරෙහිව සටන් කිරීමේ පියවර පිළිබඳව අවධානය යොමු කරයි. තුන්වැන්න රාජ්‍ය ධාරිතාව පිළිබඳව සාකච්ඡා කරන අතර, සිව්වැන්න මානව හිමිකම් සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය කෙරෙහි ගෞරවය ඉල්ලා සිටී (United Nations, 2006). දිගුකාලීන නොවිසඳුණු ගැටුම්, මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම්, වාර්ගික, ජාතික සහ ආගමික වෙනස්කම් කිරීම්, දේශපාලන ක්‍රියාවලියෙන් බැහැර කිරීම, සමාජ-ආර්ථික වශයෙන් කොන් කිරීම සහ යහආණ්ඩුකරණය නොමැතිකම වැනි කරුණු ත්‍රස්තවාදය ව්‍යාප්ත වීමට දායක විය හැකි තත්වයන් ලෙස එක්සත් ජාතීන්ගේ උපායමාර්ගය හඳුනා ගනී. වැදගත් කරුණක් නම්, මෙම තත්වයන් ත්‍රස්තවාදය සාධාරණීකරණය කරන බව එයින් නොකියැවීමයි. ඒ වෙනුවට, තිරසාර ලෙස එය වැළැක්වීම සඳහා ආරක්ෂක පියවරයන්ට අමතරව මෙම කරුණු ද විසඳීම අවශ්‍ය බව එය පිළිගනී.

එබැවින්, "නීතිය මගින් ත්‍රස්තවාදය අවසන් කළ හැකිද?" යන ප්‍රශ්නය පහත පරිදි නැවත සකස් කළ යුතුය: නීතියෙන් තොරව ත්‍රස්තවාදය තිරසාර ලෙස වැළැක්විය හැකිද? ඊට ලැබෙන පිළිතුර ද 'නැත' යන්නයි. නීතිමය සහ ආරක්ෂක ආයතන අත්‍යවශ්‍ය වේ. නමුත් ඊට අනුපූරක වන ප්‍රශ්නය ද එලෙසම වැදගත් වේ: හුදෙක් නීතිය මගින් පමණක් ත්‍රස්තවාදය තිරසාර ලෙස වැළැක්විය හැකිද? සාක්ෂි සහ ජාත්‍යන්තර ප්‍රතිපත්ති රාමුව පෙන්නුම් කරන්නේ එසේ කළ නොහැකි බවයි.

ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත

මෙම වෙනස පරීක්ෂා කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලාංකික අත්දැකීම් වැදගත් අවස්ථාවක් සපයයි. ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත 1979 දී තාවකාලික ත්‍රස්ත විරෝධී පියවරක් ලෙස හඳුන්වා දෙන ලද නමුත් පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ ආරක්ෂක සහ නීතිමය සැලසුම් ශිල්පයේ දිගුකාලීන අංගයක් බවට පත්විය. එහි අඛණ්ඩ පැවැත්ම පෙන්නුම් කරන්නේ හදිසි හෝ සුවිශේෂී නීති සම්පාදනය කාලයත් සමඟ ආයතනිකකරණය කළ හැකි ආකාරයයි. ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ ඉතිහාසය ආරක්ෂක කාර්යක්ෂමතාව සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී යුක්තියුක්තභාවය අතර ආතතියක් ද හෙළි කරයි. 2019 අප්‍රේල් මාසයේ පාස්කු ඉරිදා ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයෙන් පසුව, ප්‍රහාර පිළිබඳ විමර්ශනවලට අදාළ අත්අඩංගුවට ගැනීම් සඳහා ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත භාවිතා කරන ලදී. එම ප්‍රහාරවලින් පසුව සැලකිය යුතු පිරිසක් පනත යටතේ අත්අඩංගුවට ගෙන රඳවා තබා ඇති බව නිල වාර්තාවලින් පෙනී යයි. රාජ්‍යයේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන්, තවදුරටත් ප්‍රහාර වැළැක්වීමට සහ ත්‍රස්තවාදී ජාල විනාශ කිරීමට අවශ්‍ය ලෙස එවැනි බලතල ඉදිරිපත් කළ හැකිය. ඇත්ත වශයෙන්ම, පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරයෙන් පසු අත්අඩංගුවට ගැනීම් සඳහා ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත උපකාරී වූ බව ශ්‍රී ලංකාවේ නිල තොරතුරු පිළිගෙන ඇති අතර එම අභියෝගය මානව හිමිකම් බැඳීම් සමඟ ජාතික ආරක්ෂක ගැටළු සමතුලිත කිරීමේ එකක් ලෙස විස්තර කර ඇත.

ඒ අතරම, සුවිශේෂී රඳවා ගැනීමේ බලතල දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ භාවිතා කිරීම නිසි ක්‍රියාවලිය, අධිකරණ අධීක්ෂණය, සමානුපාතිකත්වය සහ අත්තනෝමතික රඳවා තබා ගැනීමේ හැකියාව පිළිබඳ මූලික ප්‍රශ්න මතු කරයි. එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කමිටුව ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ පටු අර්ථ දැක්වීමක් සහ නීතිමය නිශ්චිතභාවය, පුරෝකථනය කිරීමේ හැකියාව, සමානුපාතිකත්වය, නීති උපදෙස් සඳහා ප්‍රවේශය සහ අධිකරණ ආරක්ෂණ පිළිබඳ ශක්තිමත් සහතික අඩංගු නීති සම්පාදනයකින් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට නැවත නැවතත් නිර්දේශ කර ඇත. එබැවින්, ගැටළුව වන්නේ ත්‍රස්තවාදයට මුහුණ දීමේදී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයකට තිබිය යුතු නීතිමය බලය සහ ආකාර කුමක්ද යන්නයි.

නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ නීතිය මගින් පාලනය

නීතියේ ආධිපත්‍යය යන සංකල්පය හරහා ත්‍රස්ත විරෝධී ක්‍රියාවන් පරීක්ෂා කිරීමේදී නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ නීතිය මගින් පාලනය අතර වෙනස විශේෂයෙන් වැදගත් වේ. රජයකට පුළුල් බලහත්කාර බලයක් ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා නීති සම්පාදනය කළ හැකිය, භාවිතා කළ හැකිය. නමුත් එවැනි බලයක් නීති මගින් බලය පවරනු ලැබීමෙන් එය ක්‍රියාත්මක කිරීම නීතියේ ආධිපත්‍යයේ ගැඹුරු මූලධර්ම සපුරාලන බව ස්වයංක්‍රීයව අදහස් නොවේ. නීතියේ ආධිපත්‍යයට වෙනත් දේ අතර, නීත්‍යානුකූලභාවය, පුරෝකථනය කිරීමේ හැකියාව, නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාවය, අධිකරණ අධීක්ෂණය, නිසි ක්‍රියාවලිය, සහ අත්තනෝමතික රාජ්‍ය බලයට එරෙහිව ආරක්ෂාව අවශ්‍ය වේ. මේ අනුව, නීතියෙන් පාලනය සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය අතර සංකල්පීය වෙනසක් ඇත.

නීතියෙන් පාලනය (rule by law)යටතේ, නීතිය ප්‍රධාන වශයෙන් රාජ්‍යය බලය ක්‍රියාත්මක කරන මෙවලමක් ලෙස ක්‍රියා කළ හැකිය. නීතියේ ආධිපත්‍යය (rule of law) යටතේ, රාජ්‍යයම එය ජාතික ආරක්ෂාවට බරපතල තර්ජනවලට මුහුණ දෙන විට පවා නීතියෙන් සීමා කරනු ලැබේ. ත්‍රස්ත විරෝධී ක්‍රියාවලියේදී මෙම වෙනස විශේෂයෙන් වැදගත් වන්නේ රජයන් ජාතික ආරක්ෂාව ආරක්ෂා කරන බව පෙන්වීමට දැඩි දේශපාලන පීඩනයකට නිතර මුහුණ දෙන බැවිනි. එහෙත් ජාත්‍යන්තර ත්‍රස්ත විරෝධී ප්‍රමිතීන් මානව හිමිකම් ආරක්ෂාවට බාධාවක් ලෙස සලකන්නේ නැත. එක්සත් ජාතීන්ගේ ගෝලීය ත්‍රස්ත විරෝධී උපායමාර්ගය මානව හිමිකම් සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි සටනේ මූලික පදනමක් ලෙස පැහැදිලිව විස්තර කරයි. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ත්‍රස්ත විරෝධී නීතියක් රාජ්‍යයට ප්‍රමාණවත් බලහත්කාර බලයක් ලබා දෙන්නේ දැයි විමසීමෙන් පමණක් ඇගයීමට ලක් නොකළ යුතුය. එහි බලතල අවශ්‍ය ද, සමානුපාතික ද, සමාලෝචනය කළ හැකි ද, සහ වගවිය යුතු ද යන්න අනුවද එය ඇගයීමට ලක් කළ යුතුය.

 අධික නීතිමය මර්දනය අපේක්ෂිත ප්‍රතිඑලයට විරුද්ධ ප්‍රතිඑල දෙන්නක් විය හැකිය

ත්‍රස්ත විරෝධී නීති සම්පාදනය අත්තනෝමතික හෝ වෙනස් කොට සැලකීමක් ලෙස සැලකෙන විට වැදගත් න්‍යායික ගැටළුවක් පැන නගී. රාජ්‍ය ආයතන අසාධාරණ, බැහැර කිරීමේ හෝ වගවිය නොහැකි ඒවා ලෙස ප්‍රජාවන් අත්විඳින්නේ නම්, බලහත්කාර පියවර මගින් සිදුවන්නේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නීත්‍යානුකූලභාවය ශක්තිමත් කිරීමට වඩා දේශපාලනික දුරස්ථභාවය ගැඹුරු කිරීමය. ශ්‍රී ලංකාවේ 1983 6 වැනි ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය ඊට කදිම නිදසුනකි. එසේම මානව හිමිකම් සඳහා ගරු කිරීම හුදෙක් සම්මත බැඳීමක් නොව ඵලදායී ත්‍රස්ත විරෝධී උපාය මාර්ග සඳහා වැදගත් අංගයක් බව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය අවධාරණය කර ඇත. මානව හිමිකම් සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය සඳහා ගරු කිරීම සාර්ථක මධ්‍ය කාලීන සහ දිගු කාලීන ත්‍රස්ත විරෝධී උපාය මාර්ග සඳහා අත්‍යවශ්‍ය බව එහි ත්‍රස්ත විරෝධී මාර්ගෝපදේශය සටහන් කරයි. මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් ස්වයංක්‍රීයව ත්‍රස්තවාදය ඇති කරන බව හෝ දරිද්‍රතාවය, වෙනස් කොට සැලකීම හෝ දේශපාලන බැහැර කිරීම මගින් ත්‍රස්තවාදය සම්පූර්ණයෙන්ම පැහැදිලි කළ හැකි බව මින් අදහස් නොවේ. ත්‍රස්තවාදයට බහුවිධ හේතු ඇත. කෙසේ වෙතත්, දේශපාලන දුක්ගැනවිලි, වෙනස්කම් කිරීම, සමාජ බැහැර කිරීම, හෝ ආයතනික අවිශ්වාසය නොසලකා හැර සහ ත්‍රස්ත විරෝධී ක්‍රියාමාර්ග, ප්‍රචණ්ඩකාරී සංවිධානවලට සහාය ලබා ගත හැකි පුළුල් පරිසරයට ආමන්ත්‍රණය නොකර රෝග ලක්ෂණවලට ආමන්ත්‍රණය කළ හැකිමුත් ඉන් පලක් නැත.

නීතියෙන් ඔබ්බට: විස්තීර්ණ උපාය මාර්ගයක්

තිරසාර ත්‍රස්ත විරෝධී උපාය මාර්ගයකට අවම වශයෙන් අන්තර් සම්බන්ධිත මානයන් පහක් අවශ්‍ය වේ. පළමුව, ප්‍රහාර වැළැක්වීම, ත්‍රස්ත ජාල විමර්ශනය කිරීම, සහ වගකිව යුතු අයට නඩු පැවරීම සඳහා ඵලදායී නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම අවශ්‍ය වේ. දෙවනුව, දේශපාලන ඇතුළත් කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පද්ධතිවලට දේශපාලන දුක්ගැනවිලි ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් තොරව ප්‍රකාශ කිරීමට සහ තරඟ කිරීමට නීත්‍යානුකූල මාර්ග අවශ්‍ය වේ. තෙවනුව, සමාජීය සහ ආර්ථික ඇතුළත් කිරීම වැදගත් වේ. ත්‍රස්තවාදය පැතිරීමට දායක විය හැකි කොන්දේසි අතර සමාජ-ආර්ථික ආන්තිකකරණය, වෙනස්කම් කිරීම, සහ අවස්ථා නොමැතිකම එක්සත් ජාතීන් හඳුනාගෙන ඇත. හතරවනුව, ආයතනික වගවීම අවශ්‍ය වේ. පොලිසිය, බුද්ධි අංශ, බන්ධනාගාර, සහ උසාවි පැහැදිලිව අර්ථ දක්වා ඇති නීතිමය සීමාවන් තුළ ක්‍රියාත්මක විය යුතු අතර ස්වාධීන අධීක්ෂණයට යටත් විය යුතුය. පස්වනුව, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී යුක්තියුක්තභාවය සහ මානව හිමිකම් ප්‍රමුඛව පැවතිය යුතුය. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ආරක්ෂා කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ක්‍රමයෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආයතන දුර්වල කරන්නේ නම් විරෝධාභාසයන් ඇති කරන්නේ නම් ත්‍රස්ත විරෝධී ක්‍රියාව සාර්ථක යැයි සැලකිය නොහැකිය. මේ අර්ථයෙන් ගත් කල, අරමුණ හුදෙක් “ත්‍රස්තවාදීන් පරාජය කිරීම” නොවිය යුතුය. කළ යුත්තේ ත්‍රස්තවාදය සංවිධානය කිරීම, සාධාරණීකරණය කිරීම, බඳවා ගැනීම, සහ පවත්වාගෙන යාම වඩ වඩාත් දුෂ්කර වන දේශපාලන හා ආයතනික පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීම ය.

නිගමනය

“ත්‍රස්තවාදය නීතියෙන් අවසන් කළ හැකිද?” යන ප්‍රශ්නය අවසානයේ දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය සඳහා තනිකරම නීතිමය ප්‍රවේශයක සීමාවන් හෙළි කරයි. නීතිය අත්‍යවශ්‍ය වන නමුත් නීතිය පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. ත්‍රස්ත ප්‍රහාර වැළැක්වීමට, සැකකරුවන් විමර්ශනය කිරීමට, සහ වැරදිකරුවන්ට නඩු පැවරීමට එය රාජ්‍යයට බලය ලබා දෙයි. ඵලදායී නීතියක් නොමැතිව, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩු සංවිධානාත්මක දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් පුරවැසියන් ආරක්ෂා කිරීමට අරගල කරනු ඇත. එහෙත් ත්‍රස්තවාදය අපරාධකාරී හැසිරීමෙන් පමණක් ඇති නොවේ. එය විශේෂිත දේශපාලන, සමාජීය, ඓතිහාසික සහ ආයතනික සන්දර්භයන් තුළ මතුවිය හැකිය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ත්‍රස්තවාදය වර්ධනය වීමට ඉඩ සලසන සියලු කොන්දේසි නීති මගින් තනිවම ඉවත් කළ නොහැක. ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත පිළිබඳ ශ්‍රී ලාංකික අත්දැකීම මෙම ගැටලුවේ සංකීර්ණත්වය පෙන්නුම් කරයි. විශේෂයෙන් ක්ෂණික ත්‍රස්තවාදී තර්ජනයක් සම්බන්ධ අවස්ථාවන්හිදී, ජාතික ආරක්ෂාව සඳහා ත්‍රස්ත විරෝධී බලතල අවශ්‍ය විය හැකිය. ඒ සමඟම, දිගුකාලීන සුවිශේෂී බලතල නිසි ක්‍රියාවලිය, සමානුපාතිකත්වය, අධිකරණ අධීක්ෂණය, සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වගවීම පිළිබඳ බරපතල ප්‍රශ්න ඇති කරයි. එබැවින් සුදුසු ප්‍රතිචාරය වන්නේ ආරක්ෂක නීතිවලට ත්‍රස්තවාදය විසඳිය හැකි යැයි උපකල්පනය කිරීම හෝ සියලුම ත්‍රස්ත විරෝධී නීති සහජයෙන්ම නීත්‍යානුකූල නොවන බව උපකල්පනය කිරීම නොවේ. වඩාත් තිරසාර ප්‍රවේශය වන්නේ නීතිය පුළුල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ත්‍රස්ත විරෝධී උපාය මාර්ගයක් තුළ තැබීමයි. එවැනි උපාය මාර්ගයක් දේශපාලන ඇතුළත් කිරීම, සමාජ යුක්තිය, ගැටුම් නිරාකරණය, වගවීමේ ආණ්ඩුකරණය, සහ මූලික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සමඟ ඵලදායී ආරක්ෂක ආයතන ඒකාබද්ධ කරයි.

එබැවින් කේන්ද්‍රීය මූලධර්මය සරලව ප්‍රකාශ කළ හැකිය. නීතියට ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව සටන් කළ හැකි නමුත්, ත්‍රස්තවාදය නොනැසී පැවතිය හැකි තත්වයන් ආමන්ත්‍රණය කිරීම සඳහා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, යුක්තිය, නීත්‍යානුකූල ආයතන, සහ ඇතුළත් දේශපාලනය අවශ්‍ය වේ. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයක් සඳහා, ත්‍රස්ත විරෝධී අවසාන පරීක්ෂණය වන්නේ ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් පරාජය කළ හැකිද යන්න පමණක් නොව, එම ක්‍රියාවලියේදී අඩු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී, අඩු වගවීමක්, සහ නීතියේ ආධිපත්‍යයෙන් අඩු පාලනයකින් තම පුරවැසියන් ආරක්ෂා කළ හැකිද යන්නයි.

 

විමර්ශන:

Crenshaw, M. (1981). The causes of terrorism. Comparative Politics, 13(4), 379–399. https://doi.org/10.2307/421717

Neuman, G. L. (2004). Counter-terrorist operations and the rule of law. European Journal of International Law, 15(5), 1019–1029. https://doi.org/10.1093/ejil/15.5.1019

Parliament of Sri Lanka. (1979). Prevention of Terrorism (Temporary Provisions) Act, No. 48 of 1979.

Parliament of Sri Lanka. (2022). Prevention of Terrorism (Temporary Provisions) (Amendment) Act, No. 12 of 2022.

United Nations. (2006). The United Nations Global Counter-Terrorism Strategy (A/RES/60/288).

United Nations Office of Counterterrorism. (n.d.). United Nations Global Counter-Terrorism Strategy.

United Nations Human Rights Committee. (2023). Concluding observations on the sixth periodic report of Sri Lanka.